Badania wstępne, okresowe i kontrolne – kiedy pracownik musi je wykonać i kto za nie płaci?

Badania wstępne, okresowe i kontrolne. Kiedy pracownik musi je wykonać i kto za nie płaci?

Zasada ta obowiązuje zarówno niewielką firmę usługową w Toruniu, jak i zakład produkcyjny, magazyn czy firmę budowlaną działającą w województwie kujawsko-pomorskim. W praktyce najwięcej pytań dotyczy badań wstępnych, okresowych i kontrolnych: kiedy trzeba je wykonać, kto wystawia skierowanie i kto ponosi ich koszt?

Badania wstępne – przed rozpoczęciem pracy

Badania wstępne wykonuje się co do zasady przed dopuszczeniem osoby przyjmowanej do pracy do wykonywania obowiązków. Podlegają im także pracownicy młodociani przenoszeni na inne stanowisko oraz inni pracownicy przenoszeni na stanowiska, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe.

Kiedy nie trzeba powtarzać badań wstępnych?

Kodeks pracy przewiduje wyjątki. Nowe badanie wstępne nie jest wymagane, gdy osoba:

• 🔷 wraca do tego samego pracodawcy na to samo stanowisko albo stanowisko o takich samych warunkach pracy w ciągu 30 dni od rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniego stosunku pracy;
• 🔷 podejmuje pracę u innego pracodawcy w ciągu 30 dni od zakończenia poprzedniego zatrudnienia, ma aktualne orzeczenie i przedstawi skierowanie będące podstawą jego wydania, a nowy pracodawca potwierdzi zgodność warunków pracy;
• 🔷 pozostaje równocześnie zatrudniona u innego pracodawcy i spełnia warunki pozwalające wykorzystać aktualne orzeczenie.

Badania okresowe – termin wyznacza lekarz

Badania okresowe wykonuje się w trakcie zatrudnienia, zanim upłynie ważność aktualnego orzeczenia. Datę następnego badania określa lekarz medycyny pracy, uwzględniając stanowisko, stan zdrowia pracownika oraz występujące czynniki niebezpieczne, szkodliwe i uciążliwe.

Nie istnieje jeden termin ważności badań dla wszystkich. Inna częstotliwość może dotyczyć pracownika biurowego, inna operatora wózka, spawacza, pracownika budowlanego czy osoby narażonej na hałas, substancje chemiczne albo pracę na wysokości.

Szczególne zasady dotyczą osób zatrudnionych w narażeniu na substancje i czynniki rakotwórcze lub pyły zwłókniające. Pracodawca zapewnia im badania okresowe również po zaprzestaniu pracy w takim narażeniu, a po rozwiązaniu stosunku pracy – na wniosek zainteresowanej osoby.

Badania kontrolne – po chorobie trwającej dłużej niż 30 dni

Badanie kontrolne jest wymagane, gdy niezdolność pracownika do pracy z powodu choroby trwała dłużej niż 30 dni. Ma ono potwierdzić, czy pracownik odzyskał zdolność do pracy na dotychczasowym stanowisku.

Co powinno znaleźć się w skierowaniu?

Badania przeprowadza się na podstawie skierowania wystawionego przez pracodawcę. Dokument powinien określać stanowisko lub stanowiska oraz rzetelnie opisywać warunki pracy, w tym:

• 🔷 czynniki niebezpieczne, szkodliwe dla zdrowia i uciążliwe;
• 🔷 wielkość narażenia i aktualne wyniki badań oraz pomiarów, jeżeli są wymagane;
• 🔷 sposób i czas wykonywania pracy, jeżeli wpływają na ocenę zdrowotną;
• 🔷 pracę na wysokości, kierowanie pojazdami, pracę zmianową, obsługę maszyn lub korzystanie z monitora ekranowego – jeżeli dotyczą stanowiska.

Opis w skierowaniu musi odpowiadać aktualnej ocenie ryzyka zawodowego i rzeczywistej organizacji pracy. Kopiowanie go z innego stanowiska może spowodować, że lekarz nie uwzględni wszystkich narażeń.

Kto płaci za badania medycyny pracy?

Przy badaniu wstępnym osoba badana często nie jest jeszcze pracownikiem. Pracodawca pokrywa koszt samego badania, natomiast przepisy o zachowaniu wynagrodzenia za czas badań odnoszą się wprost do badań okresowych i kontrolnych.

Czy pracodawca poznaje wyniki badań?

Nie. Pracodawca otrzymuje orzeczenie dotyczące zdolności albo braku zdolności do pracy na określonym stanowisku, a nie rozpoznanie choroby, wyniki badań czy pełną dokumentację medyczną.

Odwołanie od orzeczenia

Pracownik i pracodawca mogą odwołać się od orzeczenia w terminie 7 dni od jego otrzymania. Odwołanie z uzasadnieniem składa się za pośrednictwem podstawowej jednostki służby medycyny pracy, w której wydano orzeczenie. Ponowne badanie powinno odbyć się w terminie 14 dni, a wydane po nim orzeczenie jest ostateczne.

Najczęstsze błędy pracodawców

• 🔷 dopuszczenie pracownika do pracy przed otrzymaniem aktualnego orzeczenia;
• 🔷 przeoczenie terminu badania okresowego;
• 🔷 skierowanie na badanie kontrolne dopiero po powrocie pracownika na stanowisko;
• 🔷 nieaktualny lub zbyt ogólny opis narażeń;
• 🔷 uznanie orzeczenia od innego pracodawcy bez porównania warunków i skierowania;
• 🔷 obciążenie pracownika kosztem badania;
• 🔷 przechowywanie niepotrzebnych danych medycznych zamiast orzeczenia.

Praktyczna checklista dla pracodawcy

Badania pracowników a kompleksowa obsługa BHP w Toruniu

Prawidłowe skierowanie na badania powinno być spójne z oceną ryzyka zawodowego, wynikami pomiarów, zakresem obowiązków i faktycznymi warunkami na stanowisku. Jeżeli prowadzisz firmę w Toruniu lub województwie kujawsko-pomorskim, uporządkowanie badań profilaktycznych może być dobrym początkiem szerszego przeglądu dokumentacji BHP.

#badaniamedycynypracy #badaniawstępne #badaniaokresowe #badaniakontrolne #BHP #BHPtoruń #obsługaBHP